Nieuwe etalage voor ING

Vandaag heeft de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING) een nieuw uiterlijk gekregen. De webstek is de 'etalage' van het ING geworden, waar ook voor journalisten veel te halen valt. De achterliggende pagina's van de website zijn op dit ontwerp aangepast.

Een meer ingrijpende herziening van de website is gepland voor het eind van dit jaar.
Het ziet er mooi en overzichtelijk uit.

Archivio !!!

Ben naar archivio land van 24 april tot 24 mei!

Afbeelding boven: Archivio di Stato di Lucca
Foto: archivio Nazionale Italia

In de reclame

Affiche van de Olympic Rubber Co. Datering 1920-1925
Collectie Het ReclameArsenaal
Met zo'n kwaliteits fietsband maak je het helemaal bij de dames

In de jaren negentig en het begin van deze eeuw heb ik meegewerkt aan vele tientallen reclamecampagnes. Bij het opruimen van mijn digitaal fotoarchief kwam ik nog wat materiaal tegen uit dit tijd. Zie onderstaande afbeeldingen. Wie de fotografen zijn weet ik niet meer. Reclames hebben me altijd bezig houden. Ze geven vaak een prachtige tijdsbeeld. In mijn colleges aan studenten journalistiek laat ik daar meestal wel een paar voorbeelden van zien. Bijvoorbeeld de advertentiecampagnes van Douwe Egberts door de jaren heen. Je kunt daaruit beeldend de ontwikkelingen van de emancipatie van de Nederlandse vrouw halen. Doelgroepen bereiken en begrijpen. Het was in die tijd -naast het geld - een belangrijke rede voor mij om tijdelijk in de reclamewereld te stappen. Van de verkregen informatie uit die tijd, o.a. verkregen door vele gesprekken met de reclamejongens (zelden meisjes) en studie, maak ik nu nog bijna elke dag gebruik.

In Nederland hebben we gelukkig een speciaal reclamearchief: Het ReclameArsenaal. Het is een stichting die zich inzet voor het behoud en beheer van het erfgoed van de Nederlandse reclame. Daarnaast is het een kenniscentrum, en de site een virtueel museum, waar u meer dan 30.000 reclame aanduidingen kunt bekijken vanaf ca. 1850.
In dit sportjaar 2008 (bijv. EK voetbal Olympische Spelen) heb ik vanochtend nog eens gezocht naar reclames in relatie tot verschillende sporten. De populaire website Sportgeschiedenis.nl zou er honderen pagina's mee kunnen vullen. Bijna elke reclame heeft wel een verhaal. Naast de vele affiches met aankondigingen van sportwedstrijden, vaak voorzien van reclame, ook zinneprikkelende teksten uit advertenties als:

- Mannen denken aan drie dingen auto-motor-sport
- Leve de vrijheid! de nieuwe berinimatic
- Wat goud doet voor een vrouw. PontiacHorloges en juwelen
- Sta je sterk in je werk? Wij wel! Vrouw + werk = CNV
- Hier is uw wrijfwas! Insectenwerend 100%actieve werking! ERA rood wrijfwas. "Een en al glans!"


- Bekijk het filmpje van Hanegem-Cruijff voor de campagne Sporters voor sporters uit 1993, waarin de hoop wordt uitgesproken dat Van Hanegem wint van Cruijff. Een strijd die toendertijd erg leefde onder het sportpubliek en de reclamemaker maakt er dankbaar gebruik van.
2008 is ook een geweldig jaar voor de reclamewereld. En u bent de doelgroep.

Kijkt u zelf op de website van het Het ReclameArsenaal ,of in de Engelse database The Advertising Archives , of zoek naar uw favoriete reclamedier of mascotte op TV Acres.

Uiteraard ook genieten van de Amstel Gold Race die vandaag wordt verreden, want Bij elk plezier mijn Amstel bier.

'Het zit in de familie'

Klik op afbeelding voor het vergroten van het programma

Aanstaande woensdag 23 april is er in Almelo een Symposium Kindergeneeskunde onder de titel 'Het zit in de familie' Van gen tot generatie. Het symposium is ter gelegenheid van het afscheid van de sympathieke kinderarts uit Almelo Niek Hofstee.
De organisatie van dit symposium is in handen van de Vakgroep Kindergeneeskunde van de Ziekehuisgroep Twente, locatie Twenteborg Ziekenhuis te Almelo. Er is accredidatie verkregen van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde.
Zoals u op het bovenstaand programma kunt lezen zal ik tijdens dit symposium een lezing geven met als titel: Genealogie: link tussen verleden en heden. De mogelijkheden van genealogisch onderzoek.

Uit de programma brochure: Kinderen met een bijzonder uiterlijk, met bijzondere eigenschappen of met bijzonder gedrag maken van oudsher een belangrijk deel uit van de algemene geneeskundige praktijk; niet alleen vanwege de vaak moeilijke diagnostiek van hun aandoening, maar vooral door de intensieve en vaak langdurige begeleiding. Niet zelden blijkt dezelfde aandoening (soms pa na intensief speurwerk) ook in de familie voor te komen.

Voor mij persoonlijk is dit een bijzonder symposium. In de bijna 30 jaar dat ik ook werk in de genetica heb ik niet eerder met mijn broer een lezing gegeven op het zelfde symposium of congres. Ik voel me vereerd om op deze bijeenkomst te mogen spreken.

Darwin (2)

Het kookboek van de vrouw Charles Darwin, Emma staat vanaf vandaag online op de site The Complete Work of Charles Darwin Online. Emma was ook de nicht van Charles. Zij is 2 mei 1808 in Wedgwood geboren en 7 oktober 1896 overleden.

De dagboeken van Emma Darwin kunt u vinden op: Emma Diaries

Het weer in Amsterdam

Het KNMI heeft de meteorologische archieven van het voormalige Stadswaterkantoor van Amsterdam (opgericht 1675) online gezet. Bijzonder is dat de temperatuur, daarin sinds 1784 elk uur werd vastgelegd.

Ga naar: www.knmi.nl/klimatologie/stadswaterkantoor/uitleg.html

Klara.be

Vanaf vandaag kunnen cultuurliefhebbers terecht op het gloednieuwe multimediale cultuurplatform Klara.be van de Vlaamse openbare omroep VRT.
Klara.be brengt een uitgebreid en multimediaal cultureel aanbod en wil op termijn uitgroeien tot een echte ontmoetingsplaats tussen mediagebruiker, programmamakers en de cultuursector. Op deze nieuwe site zal ook veel materiaal verschijnen rijke uit het archief van de VRT. Hoofdcategorieën op deze nieuwe webstek uit Vlaanderen zijn: muziek, podium, boeken, expo en film.

Lorrendraaiers

Smokkelschepen hadden in de achttiende eeuw een veel groter aandeel in de Nederlandse goederen- en slavenhandel tussen Afrika en Amerika dan tot nu toe werd aangenomen. Dit heeft Ruud Paesie berekend. Morgen promoveert hij aan de Universiteit Leiden op het proefschrift: Lorrendrayen op Africa. De illegale goederen- en slavenhandel op West-Afrika tijdens het achttinde-eeuwse handelsmonopolie van de West-Indische Compagnie, 1700-1734.

Meer informatie (bijvoorbeeld welke archiefbronnen hij gebruikt heeft) kunt u lezen op de website van de Universiteit Leiden

The truth about criminal records

Lezenswaardig artikel van Pacific Information Resources over de toegangen en het gebruik van de criminal records in de USA: The Search Systems Free Criminal Records Search Guide.
De enige echte database vóór heel de Verenigde Staten is die van de FBI bij het National Crime Information Center (NCIC), en deze database is (uiteraard) niet toegankelijk voor het publiek.
Het artikel geeft ook een goed overzicht van de mogelijkheden voor onderzoekers.

Jan Schaper

Het Gemeentearchief Rotterdam liet in een persbericht vandaag weten dat het werk van de vorige week overleden fotograaf en cineast Jan Schaper gedigitaliseerd., waardoor het toegankelijk wordt voor een breed publiek via internet. Het archief werft momenteel fondsen voor dit project.
Het gemeentearchief kreeg in 2006 het volledige werk van Jan Schaper geschonken. Vorig jaar is de enorme hoeveelheid filmblikken, negatieven en geluidsbanden geïnventariseerd.
Lees het hele persbericht op Het Archiefforum

Foto's Joodse begraafplaatsen in Friesland

Joodse begraafplaats te Gorredijk. Foto: Tresoar

Tegelijk met de opening van het Jiddisch Festival Leeuwarden wordt de website van Tresoar (Archief van de Provincie Friesland) vandaag uitgebreid met foto’s van grafstenen van de Joodse begraafplaatsen in Friesland. Het gaat hier om bijna 1750 afbeeldingen, inclusief de Nederlandse vertaling/interpretatie van de teksten op de zerken. Meer informatie: Het Archiefforum

Movement for the Liberation of Old Papers

Aardig artikel in Times Higher Education van Erik Ringmar, professor sociale en culturele studies aan de Nationale Chiao Tung Universiteit, Hsinchu, Taiwan: Liberate and disseminate.
Ringmar is de "Movement for the Liberation of Old Papers"(MLOP) gestart. Hoe hij te werk gaat kunt u lezen op zijn weblog "Too Many Mangoes. Een nieuw soort Internet bevrijdingsbeweging van documenten.

Zijn boeken en artikelen kunt u online lezen op Archive.org

Café 't Mandje

29 april a.s. gaat café 't Mandje op de Zeedijk 63 in Amsterdam weer open. Sinds 1982 was het gesloten. 't Mandje was het eerste echte homocafé van Amsterdam. Uitbaatster was de lesbische Bet van Beeren. Een mooie foto van haar gemaakt door Sjoerd Holsbergen in 1961 kwam ik tegen in de Beeldbank van Amsterdam. Op de ruit van het café haar naam en Café Billard. Oranjeboombier uit de tap. Op de site Flickr kunt u een mooie foto van het interieur terugvinden. Een deel van de inventaris is naar het homo-lesbisch archief IHLIA gegaan.

Lulu Wang

Overigens ben ik van mening dat schrijfster Lulu Wang gelijk heeft. Het beeld dat een deel van de Westerse media schets van de situatie in Tibet en het optreden van de Chinezen aldaar is erg eenzijdig.
Bewijzen en bronnen zijn er genoeg, die haar mening staven. Het is weer de gebruikelijke vooringenomen journalistiek: horen wat je wilt horen, zien wat je wilt zien en publiceren wat geen recht doet aan de feiten.

Militaire Spectator (2)

De Militaire Spectator is vermoedelijk het oudste tijdschrift van Nederland en Vlaanderen dat nog wordt uitgegeven. Het is in 1832 opgericht door luitenant Jacob Cornelis van Rijneveld (1799-1851). Op 16 september 2005 schreef ik al hierover op Archieven en Journalistiek.
Van onderzoeker Peter Teunissen kreeg ik vanochtend de tip dat het tijdschrift nu online te raadplegen is op de website met het Cultureel Erfgoed van de KVBK en de Militaire Sepectator.
Weer een belangrijke bron online.

Postmaa van het Algemeen Dagblad

Archivarissen zijn een soort schatbewaarders. Alles wat je graag wilt weten over het verleden houden ze achter hun rug verborgen.
Deze zin kunt u lezen in de column Deining van Casper Postmaa in het Algemeen Dagblad. Dit en meer van dit soort onzin schrijft hij in een artikeltje t.g.v. het afscheid van twee archivarissen bij het Haags Gemeentearchief. Uiteraard gebruikt Postmaa ook de term stoffig. .... imperium van stof en papier voorgoed verlaten.
De enige zinnige zinnen komen niet van Postmaa, maar van de archivarissen zelf, bijvoorbeeld Een goede archivaris is een doorzetter, een bijtertje en bovenal nieuwsgierig. Dat zou Postmaa ook eens moeten worden.

Deze domme (archivarissen zijn hem veel te precies) en luie (zelf zoeken is er niet bij) journalist van het Algemeen Dagblad nodig ik van harte uit om volgende week een CAR-training 'Archieven en Onderzoeksjournalistiek' voor journalisten te volgen in Zwolle of eind dit jaar bij de Europese conferentie van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ). Daar komen uit heel Europa collega's, die o.a. archieven gebruiken voor hun dagelijks werk en zich wel in de materie willen verdiepen, voordat ze onderzoek gaan verrichten en/of een helemaal niet deinende column schrijven.
Postmaa kan NRC Handelsblad journalist Karel Berkhout meenemen. Zijn artikel Is Rotterdam geen filmstad? (7 sept 2007) is misschien nog wel dommer dan de column van Postmaa. Gelukkig weet de huidige directeur van het Nationaal Archief inmiddels beter. Of anders moeten ze maar eens de oud-secretaris generaal van de Verenigde Staten, Kofi Annan, interviewen. Die hield zijn afscheidsrede in een archiefinstelling (Truman Library), waarmee hij aangaf dat archieven en goed archiefbeheer (het werk van archivarissen, heren Poostmaa en Berkhout!) de basis zijn voor een democratie.

Nagekomen bericht
Goed nieuws, Postmaa stopt met zijn column!! Lees: Een koffertje met oude kranten

Lekkerkerk en 1953

De archieven Griffie en Waterstaat van de provincie Zuid-Holland zijn vanaf gisteren grotendeels openbaar bij het Nationaal Archief.
Ze bevatten foto’s en materiaal over onder meer het gifschandaal in Lekkerkerk en de Watersnoodramp van 1953.

Archieven
Griffiearchief Zuid-Holland 1946–1975, toegang 3.02.022
Griffiearchief Zuid-Holland 1976–1986, toegang 3.02.46
Provinciale Waterstaat in Zuid-Holland (1891) 1945 – 1986 (1994),
toegang 3.02.27
(bron NA)

Huil niet met je mond vol

Ciné-ressources (Le catalogue collectif des bibliothèques et archives de cinéma) is een databank met informatie over ruim 40.000 films en 210.000 personen uit de wereld van cinéma. Niet alleen uit Frankrijk, maar ook daar buiten (dus ook Turks Fruit). Een beetje een equivalent van de veel grotere en bekendere Internet Movie Database (IMDb)

Afbeelding boven: affiche van de heerlijke Franse film Pleure pas la bouche pleine uit 1973. Regie Pascal Thomas. Deze film was uitzonderlijk lang -voor een Franse film - te zien in een Utrechtse bioscoop. Ik zoek hem nog op Dvd! Deze film maakt het warme lentegevoel gevoel in de mens los.

Vietnam (2)

National Security Archive Update, April 9, 2008

FIGHTING THE WAR IN SOUTHEAST ASIA, 1961-1973

Air Force Histories Reveal CIA Role in Laos, CIA Air Strike Missions, New Evidence on Nuclear Weapons, Air Force Policy Disputes, During Vietnam War Years

Washington, D.C., April 9, 2008 - Previously secret U.S. Air Force official histories of the Vietnam war published today by the National Security Archive disclose for the first time that Central Intelligence Agency contract employees had a direct role in combat air attacks when they flew Laotian government aircraft on strike missions and that the Air Force actively considered nuclear weapons options during the 1959 Laos crisis. Today's posting also includes analysis and commentary by noted Vietnam scholar and Archive senior fellow John Prados.

The newly declassified histories, which were released through Freedom of Information Act litigation by the National Security Archive with the law firm James & Hoffman, include the Air Force's detailed official history of the war in northern Laos, written during the 1990s but hidden in classified form for years. Also declassified were Air Force historical studies on specific years of the Vietnam War, documenting in great detail the Air Force's role in planning and implementing the air war in North and South Vietnam.

Among other significant disclosures in these histories are:

* Air Force interest in nuclear options during at least two flash points in the Southeast Asian conflict: Laos in 1959 and in 1968 during the battle of Khe Sanh.

* CIA operational commitments for the 1961 Bay of Pigs invasion hampered the Agency's ability to carry out Kennedy administration policy in Laos.

* CIA proprietary Air America directed search and rescue missions in Laos in addition to its role in combat operations.

* The U.S. ambassador in Laos served as the field commander of the so-called "secret war" there, a role that has been largely undocumented.

This briefing book was made possible through a lawsuit brought in March 2005 by the National Security Archive after it discovered through its Freedom of Information Act audits that the Air Force had a pattern and practice of mishandling FOIA requests, including failing to process requests, destroying records, discouraging requesters, and excessive delays.

The Washington, D.C., law firm James & Hoffman successfully argued the case before federal Judge Rosemary Collyer, who in April 2006 granted partial summary judgment to the Archive. She found that "the Air Force has indeed failed miserably to handle Archive FOIA requests in a timely manner." The court ordered the Air Force to resolve the Archive's requests--some pending as long as 18 years--as expeditiously as possible. The requests for the Laos history and the Vietnam War studies were originally filed in 1988 and 1990; the Air Force finally processed them pursuant to the court's order and released more than 500 pages of previously-classified histories.

Visit the Web site of the National Security Archive for more information about today's posting.
(bron/source persbericht NSA)

CIA documenten online, april 2008

Vandaag 22 nieuwe CIA documenten online, april 2008 :


LETTER TO J. WILLIAM LEONARD FROM ALAN C. WADE RE THE REQUESTED PLAN HAS BEEN C Created: 1/31/2005

COOPERATIVE WAY FORWARD ON MASINT MANAGEMENT Created: 12/15/2004

CIA FY 2005 DECLASSIFICATION PLAN REQUIRED UNDER EXECUTIVE ORDER 12958, "CLASSI Created: 1/31/2004

(EST PUB DATE) IRAQI MILITARY CAPABILITIES THROUGH 2003 Created: 4/1/1999

REMARKS BY W. E. COLBY DIRECTOR OF CENTRAL INTELLIGENCE BEFORE PACEM IN TERRIS Created: 12/4/1975

REMARKS BY W. E. COLBY DIRECTOR OF CENTRAL INTELLIGENCE BEFORE PACEM IN TERRIS Created: 12/4/1975

REMARKS BY W. E. COLBY DIRECTOR OF CENTRAL INTELLIGENCE BEFORE NEW YORK COUNCIL Created: 10/20/1975

STATEMENT BY W. E. COLBY DIRECTOR OF CENTRAL INTELLIGENCE BEFORE AMERICAN CONSE Created: 10/9/1975

STATEMENT W. E. COLBY DIRECTOR OF CENTRAL INTELLIGENCE BEFORE CIA SUBCOMMITTEE Created: 6/12/1975

CHANGES IN AMERICAN INTELLIGENCE Created: 11/13/1974

THE VIEW FROM LANGLEY Created: 9/13/1974

AMERICAN INTELLIGENCE TODAY AND TOMORROW Created: 9/6/1973

WHB: MEXICO-CHILE Created: 9/1/1973

WHB: MEXICO Created: 9/1/1973

(EST PUB DATE) FORCES SHAPING THE SOVIET STRATEGIC WEAPONS DEVELOPMENT PROGRAM Created: 1/1/1973

CIB: MEXICO Created: 11/18/1972

PLANS OF PRESIDENT ALLENDE TO TRAVEL ABROAD IN LATE OCTOBER 1972 AND TO ADDRESS Created: 10/11/1972

(EST PUB DATE) NEW QUESTIONS OF OPERATIONAL ART AT ITS PRESENT STAGE OF DEVELOP Created: 4/1/1966

(EST PUB DATE) INCREASING THE EFFECTIVENESS OF THE INITIAL NUCLEAR STRIKE OF A Created: 4/1/1966

(EST PUB DATE) TRANSITION TO THE USE OF NUCLEAR WEAPONS IN THE COURSE OF AN OFF Created: 4/1/1966

(EST PUB DATE) THE PREPARATION AND CONDUCT OF AN OPERATION BY THE ARMED FORCES Created: 4/1/1966

EAST GERMAN SPECIALISTS RETURNED FROM THE USSR Created: 3/29/1954

Handige bronnen online

In Nederland zijn afgelopen week twee nieuwe belangrijke c.q. handige archiefbronnen voor journalisten online gekomen:
1. Het Centraal Bureau voor Genealogie is begonnen om een deel van hun collectie -tegen een kleine betaling - digitaal aan te bieden. Daarbij de miljoen familieadvertenties uit Nederlandse kranten. Journalisten kunnen hier o.a. gebruik van maken om adressen terug te vinden, netwerken te reconstrureren of personen te zoeken. Volgende week zal ik tijdens de deeltijd opleiding journalistiek van Windesheim (Zwolle) een kleine demonstratie geven van de mogelijkheden.
2. Het Stadsarchief Amsterdam heeft de archiefkaarten 1939-1960 online gezet. Dit zijn de kaarten van personen die in die periode zijn overleden in Amsterdam. Ouwe meuk zult u misschien zeggen, maar op die kaarten staat veel meer informatie. En ook van nog springlevende personen.
Zie bijvoorbeeld de discussie op Het Archiefforum. De gegevens van de familie Holleeder, Endstra etc zijn voor u nu geen geheim meer. Voor inzage moet u ook betalen.

Vlaams Cultuur erfgoed

Uit de Belgische Staatscourant:

Definitieve opname van roerende goederen in de lijst van het cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap :

Bij besluit van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel van 10 maart 2008 tot definitieve opname van roerende goederen en verzamelingen in de lijst van het roerend erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap wordt bepaald :

Enig artikel. De volgende roerende goederen worden als definitieve maatregel opgenomen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap in hoofdafdeling 1, individuele voorwerpen; afdeling 4, artistiek erfgoed :

1° a) korte beschrijving : Jacques Francart, "Premier Livre d'Architecture", Brussel 1617
Dit boek van Jacques Francart (1577-1651), de Brusselse hofarchitect van de aartshertogen Albrecht en Isabella, vormt het eerste en enig uitgegeven boek van een reeks van vier. Het behandelt uitsluitend poortconstructies en deze vormentaal leidde tot een vernieuwing in de architectuur-theoretische traditie in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de 17de eeuw. Deze publicatie van Francart behoorde toe aan de bibliotheek van P.P. Rubens en heeft daardoor mogelijk indirect een rol gespeeld op de architectuur van het Rubenshuis.
b) motivatie : Het boek van Francart is zeldzaam en het tweede gekende exemplaar bewaard in openbare bibliotheken in België. Het is daarbij het enige afzonderlijke exemplaar, daar het andere een convoluut is. Binnen het Vlaamse Gewest is dit het enige gekende exemplaar en dat maakt het uniek.
Dit werk is inhoudelijk en theoretisch een essentieel architectuurboek dat tijdens de 17de eeuw in de Nederlanden op de markt kwam. Het vervult een belangrijke schakelfunctie in de evolutie van de architectuurtractaten in de Nederlanden. De hoge ijkwaarde voor Antwerpen en de Vlaamse bouw-historie spelen een belangrijke rol in het wetenschappelijk onderzoek.
c) bewaarplaats : Hogeschool Antwerpen (Campus Mutsaard-Academie)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

2° a) korte omschrijving : Inschepingslijst of lijst met passagiers voor de Nieuwe Wereld
De emigratie naar de Nieuwe Wereld kende in de tweede helft van de 19de eeuw een hoogtepunt. De Antwerpse haven vormde in deze emigratie uiteraard een centrale schakel, niet enkel voor emigranten uit Vlaanderen, maar ook voor 'land-verhuizers' uit grote delen van Europa (bijvoorbeeld Duitsland, Rusland, Centraal- en Oost-Europa). Voor elke vaart (met datum van vertrek, naam van kapitein en boot) geeft het register de naam en voornaam van de passagiers die inscheepten, plaats en land van geboorte, plaats en datum van uitgifte van het paspoort, soms ook "observations". Ongeveer 5100 emigranten op weg naar New York (hoofdzakelijk), maar ook naar andere plaatsen zoals Baltimore, Boston, Philadelphia en Quebec, worden op die manier gerepertorieerd.
b) motivatie : Dit ene register is letterlijk een unicum aangezien gelijkaardige registers voor andere jaren door Duitse troepen tijdens Wereldoorlog I werden vernietigd. Het bestand heeft in de eerste plaats een historische betekenis. Het bewaarde archiefstuk maakt het mogelijk inzicht te verkrijgen in een belangrijke component van het sociale en economische leven in Vlaanderen en West-Europa, namelijk de emigratie naar de Nieuwe Wereld.
Het register is een belangrijk element in het collectieve geheugen en vervult een beduidende schakelfunctie voor de sociaal-economische geschiedenis.
c) bewaarplaats : Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën (Rijksarchief Antwerpen)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

3° a) korte omschrijving : De Feesten van Angst en Pijn van Paul van Ostaijen (1896-1928), vijfentwintig dubbelgevouwen bladen, 248 x 349 mm, op 93 zijden beschreven; drie bladen, 259 x 175 mm, op vijf zijden beschreven; in totaal 106 bladzijden
b) motivatie : Uniek handschrift dat een cultuurhistorische functie en tevens een beduidende schakel- en artistieke functie uitoefent.
Paul van Ostaijen is als dichter een ijkpunt in de Nederlandse letteren. Hij behoort tot het collectieve geheugen van Vlaanderen. Het handschrift van De Feesten van Angst en Pijn is een pakkend (visueel) voorbeeld van de primauteit en de autonomie van de poëzie die door Van Ostaijen werd verdedigd. Het is een uniek document dat het begin van de literaire avant-garde in Vlaanderen inluidt.
c) bewaarplaats : AMVC-letterenhuis (Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven)
d) eigendomssituatie overheidsbezit;

4° a) korte omschrijving : Kaas, Willem Elsschot ( 1882-1960)
Het betreft het enig (gekende) handschrift van Elsschots beroemde novelle Kaas, geschreven in zwarte inkt, in totaal 77 vellen. Deze ôoerversieö werd door Alfons de Ridder zelf aan het pas opgerichte Museum van de Vlaamsche Letterkunde (zoals het Letterenhuis toen heette) overgemaakt.
b) motivatie : De novelle Kaas wordt beschouwd als een schakelfunctie in het leven en werk van de schrijver. Daarnaast neemt dit werk ook in de literatuur-geschiedenis (collectieve geheugen) een uitzonderlijke plaats in. Dit is de eerste versie, met correcties en doorhalingen en bovendien het enige volledige handschrift van Kaas dat ons bekend is. Het zal duidelijk zijn dat daarmee een hoge artistieke waarde gepaard gaat. Het is van uit-zonderlijk belang in de studie van de genese van de uiteindelijke publicatie van Kaas (1933) en vervult derhalve een belangrijke ijkfunctie.
c) Bewaarplaats : AMVC-letterenhuis (Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

5° a) korte omschrijving : Breviarium Mayer van den Bergh, Meester van het eerste Gebedenboek van Maximiliaan; Meester van Jacob IV van Schotland; Simon Bening en diverse medewerkers uit de ateliers van voornoemde meesters. Circa 1500
Het Breviarium bevat 720 folio's met 79 miniaturen en talrijke randversieringen. Het is een handschrift van grote luxe, op vellum, gemaakt of aangepast voor een Portugese bestemmeling.
b) motivatie : Het Breviarium Mayer van den Bergh geldt, naar omvang en naar artistieke kwaliteit, als één van de grootste verwezenlijkingen van de Vlaamse miniatuurkunst van zijn tijd.
De identificatie van de verschillende handen die in het Breviarium aanwezig zijn, betekent een belangrijke bijdrage tot de chronologie van de activiteit van de belangrijke meesters die aan dit handschrift werkten. Het is een exemplarisch voorbeeld van de samenwerking tussen miniaturisten.
Het grondig wetenschappelijk en fysisch onderzoek zorgde voor belangrijke resultaten die ook in andere onderzoeken als meetinstrument gebruikt kunnen worden.
Het handschrift heeft een bijzondere artistieke waarde daar drie van de belangrijkste miniaturisten van de tijd eraan meewerkten. Deze kunstenaars getuigen van de nieuwe benadering van de beeldvorming in de miniatuurkunst die dicht aansluit bij de schilderkunstige evolutie van de tijd.
d) eigendomssituatie : privé-bezit;


6° a) korte omschrijving : Wandkaart van de Nederlanden, derde editie van de Blaeu-kaart der Nederlanden van 1608
De Antwerpse Blaeu-kaart werd genoemd naar de uitgever van de kaart, lid van de bekende Amsterdamse drukkers-familie.
Deze kaart is de enige Blaeu-kaart van de Nederlanden die nog in de Nederlanden wordt bewaard.
b) motivatie : Deze kaart is om meerdere reden zeldzaam te noemen. De eerste reden heeft betrekking op het feit dat het de enige Blaeu-kaart van de Nederlanden is die nog in België of Nederland bewaard wordt. Verder is het tevens zeldzaam dat een kaart die als wandkaart werd gemonteerd, eeuwenlang bewaard bleef. Dit aspect zorgt ervoor dat het een belangrijke ijkwaarde heeft.
De kaart verwijst naar een cruciale periode uit de geschiedenis van de Nederlanden en is daardoor belangrijk in het collectieve geheugen.
De artistieke waarde van de kaart komt tot uiting in het vakmanschap van de drukkers Willem Jansz. en Joannes Blaeu (Amsterdam), de graveurs Josua vanden Ende en Hessel Gerritsz., en de tekenaar Claes Jansz. Visscher.
c) bewaarplaats : Stadsarchief Antwerpen
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

7° a) korte beschrijving : Insolvente Boedelskamer Antwerpen
Om schuldeisers van faillerende personen of zaken te beschermen, beval de Antwerpse stadsmagistraat reeds in 1518 dat alle bezittingen en papieren van de ôinsolventeö of in faling geraakte persoon moesten worden beheerd door een gerechtelijk ambtenaar : de amman. Op deze wijze kwamen tientallen van handelaars en bedrijven terecht op het Antwerpse stadhuis.
Deze vormen een unieke staalkaart van het economisch leven in de stad vanaf de 16de eeuw. Door het belang van Antwerpen als handelsmetropool in de 16de en 17de eeuw heeft het fonds ook een duidelijke internationale dimensie.
b) motivatie : Er bestaat geen enkel ander bedrijfs-economisch archieffonds van deze omvang voor het collectieve geheugen.
Als dusdanig is de Insolvente Boedelskamer dan ook onmisbaar voor het collectief geheugen, zeker wat betreft het economisch en het dagelijkse leven in een stad.
De Insolvente Boedelskamer werpt een uniek licht op een zeer belangrijke periode in de sociaal-economische geschiedenis van Vlaanderen, met name de 16de en de 17de eeuw. Daardoor vervult het archief een onmisbare schakelwaarde.
Dit fonds is onze voornaamste bron voor de kennis van de handel, de nijverheid, de internationale relaties en het dagelijkse leven in Antwerpen tijdens het Ancien Régime en heeft een onmisbare ijkwaarde.
c) bewaarplaats : Stadsarchief Antwerpen
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

8° a) korte beschrijving : Scheldekaart : kaart van het Scheldegebied van Rupelmonde tot de Noordzee
De Scheldekaart van Rupelmonde tot de Noordzee (ca. 1505) is een ingekleurde tekening met een lengte van 5,5 meter die uit tien aan elkaar gekleefde stukken perkament werd samengesteld. De tekening stelt een gedeelte van de loop van de Schelde voor van Rupelmonde tot de Noordzee.
b) motivatie : Door haar uitzonderlijke lengte (5 meter 47 cm) en ouderdom (1504-1505), bekleedt deze kaart een prominente plaats in de cartografie van Vlaanderen en de Nederlanden. Doordat er op de kaart verschillende types zeeschepen aangetroffen worden, samen met meer dan 150 toponiemen en een overvloed aan illustraties van landschappelijke, bouwkundige of nautische aard, speelt het document een beduidende rol in het collectieve geheugen.
De Scheldekaart is een vrij exact gedateerde en rijkelijk geïllustreerde momentopname met een grote waarde op het vlak van toponymie en historische geografie en vervult daarmee een belangrijke rol in het cartografische onderzoek (hoge ijk- en schakelfunctie) in Vlaanderen.
c) bewaarplaats : Stadsarchief Antwerpen
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

9° a) korte beschrijving : Cronache de singniori di Fiandra", met de oudste kaart van Vlaanderen, 1452
De Cronache de singniori di Fiandra is de bewerking en de vertaling in het Italiaans van een Middelnederlandse ôKroniek van Vlaanderenö, meer bepaald de ôKroniek van de Forestiers van Vlaanderenö. De Middelnederlandse kroniek bleef bewaard in een vijftal handschriften en een postincunabel (NK659). De Italiaanse versie bleef bewaard in dit unieke handschrift.
Het historische verhaal loopt van 621 tot 1440, de intocht van hertog Filips de Goede in Brugge. Het handschrift kwam tot stand in het milieu van Italiaanse bankiers en kooplieden in Brugge, en getuigt op deze manier van hun belangstelling voor de geschiedenis van Vlaanderen.
b) motivatie : De belangstelling voor de Vlaamse geschiedenis binnen dit Italiaanse milieu leidde tot deze vertaling. Op deze manier dient dit handschrift zich aan als een sleutelstuk en vervult daarmee een schakelfunctie voor de culturele en maatschappelijk geschiedenis van buitenlanders in het laatmiddeleeuwse Vlaanderen.
De wetenschappelijke betekenis (ijkwaarde) situeert zich overwegend op het vlak van de historiografie, de codicologie en de cartografie.
c) bewaarplaats : Openbare Bibliotheek Brugge
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

10° a) korte beschrijving : Memoriaal van Simon de Rikelike, vrijlaat te Sint-Pieters-op-de-dijk, 1323-1336, moderne band
In 1934 werd elke folio verstevigd volgens het parafineprocédé en heringebonden, 62 originele ff., met moderne nummering, met tussenvoeging van ongenummerde papieren bladen. Bestrijkt de periode 1323-1336, vermoedelijke datum van het overlijden van de auteur. De kern van het handboek bestaat uit de rekeningen van inkomsten en uitgaven van zijn plaatselijke rentmeesters.
Het stuk maakt deel uit van de verzameling "Aanwinsten" van het Rijksarchief te Brugge, nr. 3944.
b) motivatie : Door zijn aard en datering gaat het hier om een historisch zeldzaam stuk. Een globaal overzicht van het goederenbeheer van particulieren in de eerste helft van de 14de eeuw is uitermate zeldzaam.
Het memoriaal vormt een belangrijke schakel in de geschiedenis. Het stuk heeft een ijkwaarde omwille van zijn particulier karakter (er zijn meerdere voorbeelden van overzichten van het patrimonium van instellingen, bijvoorbeeld abdijen).
c) bewaarplaats : Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën (Rijksarchief Brugge)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

11° a) korte beschrijving : "Vlaamse Vooruitstrevende Studentenkring Brussel - GULDENBOEK - Geen Taal Geen Vrijheid Clauwaert ende Geus 1886" (= register bevattende de statuten, het programma en de 'geloofsbelijdenis' (ondertekend door de leden) alsmede de jaarverslagen, en lijsten van voorzitters, ereleden en bezoekers, 1877-1937, 1956)
De vereniging werd in 1856 opgericht door Alfons Willems, als neveneffect van het onderzoek naar de Vlaamse grieven door de zogenaamde Grievencommissie. De vereniging had verschillende namen, maar behield telkens de spreuk 'Geen Taal, Geen Vrijheid' als tweede deel van haar naam, waardoor dit de roepnaam werd van de kring. Rond 1955 nam zij de naam Brussels Studentengenootschap aan en in de jaren '50 en '60 zou ze evolueren tot koepelkring van de Vlaamse studentenkringen aan de ULB en later de VUB.
b) motivatie : Het Guldenboek is inhoudelijk zeldzaam, omdat er voor de 19e en begin 20ste eeuw geen dergelijk register van een Brusselse vrijzinnige studentenvereniging bewaard is. Door het nationale actieterrein van de kring en haar politieke culturele en sociale actie onderscheidt het register zich van soortgelijke guldenboeken van regionale kringen die op andere universiteiten gevestigd waren.
Het Guldenboek is een unieke getuige van het bestaan en functioneren van politieke, culturele en sociale netwerken van jonge Vlaamse intellectuelen tussen 1880 en WO I en weerspiegelt een grote rijkdom voor het collectieve geheugen. De waarde voor het Vlaamse cultureel erfgoed in het algemeen, en in het bijzonder voor de Vlamingen in Brussel, is ongeëvenaard omdat het een topstuk is voor de geschiedenis van de Vlaamse Beweging.
Het Guldenboek getuigt enerzijds van de overgang van de Vlaamse Beweging als culturele beweging naar een beweging van politieke en sociale strijd en heeft een belangrijke schakelfunctie, daarnaast vormt het een belangrijke ijkwaarde.
De verwijzingen die het bevat zijn van bijzonder belang voor de interpretatie van andere . Bovendien geeft het verklaringen van gebeurtenissen uit dezelfde periode. Daarnaast is het register cruciaal voor de contextualisering van het eigen archief van Geen Taal Geen Vrijheid.
d) eigendomssituatie : privé bezit;

12° a) korte beschrijving : Liber Floridus, 1120
Dit handschrift is een autograaf uit 1120. Het werd geschreven door Lambert van Sint-Omaars, verbonden aan het O.L.-Vrouwkapittel te Sint-Omaars. In de twaalfde eeuw behoorde Sint-Omaars tot de zeven belangrijkste steden van het graafschap Vlaanderen. Het ontstaan van het handschrift moet gesitueerd worden in de 12de-eeuwse renaissance, waarin (opnieuw) geprobeerd werd alle beschikbare kennis in één enkel boek, een encyclopedie, te bundelen.
b) motivatie : De Liber Floridus is om twee redenen uiterst zeldzaam :
1) autografen zijn begrijpelijkerwijze behoorlijk zeldzaam;
2) middeleeuwse encyclopedieën zijn eveneens een vrij zeldzaam brontype.
Autografe middeleeuwse encyclopedieën zijn bijgevolg zo goed als uniek.
Het manuscript heeft een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen. Het biedt een inzicht in de beschikbare kennis in de 12de eeuw en in de organisatie van deze kennis. Bovendien bevat het gegevens over de geschiedenis van het graafschap Vlaanderen die nergens anders overgeleverd zijn.
Het handschrift bevat eveneens een ijkwaarde, daar het gedateerd is naar tijd en ruimte. Het kan bijgevolg bijdragen tot het stilistisch onderzoek van de miniatuurkunst in het zuiden van het 12de-eeuwse graafschap Vlaanderen en tot de chemische analyse van de gebruikte pigmenten in die specifieke geografische en chronologische context.
Het handschrift heeft tevens een bijzondere artistieke waarde. Het handschrift is uitvoerig verlucht en bevat kwalitatief hoogstaande miniaturen, die niet uitsluitend tot het religieuze kader behoren zoals dat in de 12de eeuw meestal gebruikelijk is.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;


13° a) korte beschrijving : Théâtre de tous les peuples et nations de la terre avec leurs habits et ornemans divers, tant anciens que modernes, door Lucas d'Heere, 16de eeuw
De bekende schilder Lucas d'Heere werd geboren te Gent in 1534, hij stierf in 1584. Het hier besproken handschrift werd grotendeels in Londen gemaakt, in de periode dat Lucas d'Heere de Zuidelijke Nederlanden ontvlucht was omwille van religieuze motieven. Het is waarschijnlijk de voorstudie voor een kostuumgalerij voor Edward Clinton, graaf van Lincoln. De collectie bevat 189 figuren in 98 aquarellen.
b) motivatie : Een kostuumboek in handschriftelijke vorm is zeer zeldzaam. Hier betreft het bovendien een kostuumboek dat vervaardigd is door een belangrijke schilder.
Het kostuumboek bezit een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen daar het een unieke getuigenis levert over de (perceptie van) historische en eigentijdse klederdrachten in de 16e eeuw. Tevens werden ze dikwijls als modelboeken gebruikt, zodanig dat ze een belangrijke kunsthistorische bron vormen.
In dit opzicht heeft het kostuumboek tevens een ijkwaarde, daar onderlinge beïnvloedingen tussen kunstenaars gedetecteerd kunnen worden.
Het handschrift bezit een bijzondere artistieke waarde, daar het bestaat uit 98 schilderijtjes (op miniatuurformaat) van een verdienstelijke schilder, van wie de meeste werken in de loop der eeuwen verloren gingen.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

14° a) korte beschrijving : De Vlaamse Leeuw, 1847
Dit handschrift is eveneens een autograaf. Het betreft met name de eerste versie van de tekst van de Vlaamse Leeuw, neergeschreven door Hippoliet van Peene op 22 juli 1847. De auteur was o.m. mede-oprichter van de Minard te Gent (eerste Nederlandstalige schouwburg te België) en schreef vele toneelstukken. De Vlaamse Leeuw werd getoonzet door Karel Miry (1823-1889).
b) motivatie : Het handschrift is zeer zeldzaam : autografen zijn niet talrijk en deze van nationale hymnes zijn vrijwel onbestaande. Het lied is meteen na zijn ontstaan veelvuldig verspreid met variaties. De autograaf van de Vlaamse Leeuw is van bijzondere waarde voor het collectieve geheugen, daar het de basis is van het volkslied van de Vlaamse Gemeenschap.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;
15° a) korte beschrijving : Liber Divinorum Operum, 1163-1174
Het Liber Divinorum Operum (LDO) is een manuscript op perkament van 197 folia en een schutblad achteraan. Het handschrift dateert uit de tweede helft van de 12e eeuw. In de 19de eeuw kreeg het een bruingemarmerde lederen band met goudopdruk. Het manuscript draagt verschillende eigendomskenmerken van de benedictijnenabdij Sint-Eucharius en Sint-Matthias te Trier.
Het LDO is het laatste grote visionaire werk van Hildegard van Bingen, geschreven tussen 1163-1174.
b) motivatie : Het handschrift is zeer zeldzaam. Het betreft hier immers een apograaf, dit is een handschrift rechtstreeks van de wastabletten van de intellectuele auteur gekopieerd. Doordat Hildegard van Bingen op wastabletten schreef (die steeds herbruikt werden), bestaat er geen autograaf. De Gentse codex van het LDO staat bijgevolg het dichtst bij de oorspronkelijke tekst van de auteur. Via de aangebrachte verbeteringen krijgt de onderzoeker tevens een inzicht in de genese van de tekst.
Het handschrift heeft tevens een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen. De visionaire geschriften van Hildegard van Bingen hebben een grote invloed gehad in de ontwikkeling van de mystiek in de Westerse Latijnse kerk.
Aangezien het handschrift vrij behoorlijk in tijd en ruimte gedateerd kan worden, bezit het tevens een ijkwaarde.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;


16° a) korte beschrijving : Ceremoniale Blandiniense, 1280
Een ceremoniale is een soort handleiding voor de liturgische ceremonieën in een religieuze instelling, zoals bv. het inkleden van een novice, het aanvaarden van de professie enz. Het hs 233 bevat bijgevolg zegeningen (f° 1r-29r), homilieën (f° 30r - 93r) en dodenliturgieën (f° 93v - 218r) en is gemaakt voor de Sint-Pietersabdij te Gent in opdracht van broeder Maghelinus van Sint-Baafs, die tevens in andere documenten betreffende de vervaardiging van boeken vernoemd wordt. Als voorbeeld voor het ceremoniale diende het missaal dat voor dezelfde abdij gemaakt werd rond 1280 en nu bewaard wordt in Gent, Oudheidkundig museum van de Bijloke, ms 60-1.
Het handschrift bevat 218 folia, één miniatuur en 13 gehistorieerde initialen. Verder zijn er tevens initialen met penwerk en randversieringen met drolerieën.
b) motivatie : Het Ceremoniale is zeldzaam. Het Ceremoniale heeft een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen, daar het inzicht verschaft in de liturgische gebruiken van één der belangrijkste Gentse (zelfs Vlaamse) abdijen, in het bijzonder de Sint-Pietersabdij, die afgeschaft werd ten tijde van de Franse Revolutie.
Verder heeft het Ceremoniale een belangrijke schakelfunctie, omdat het in relatie staat met het missaal van de Sint-Pietersabdij en aldus een duidelijk voorbeeld is van externe invloeden op de Gentse miniatuurproductie.
Tenslotte heeft het Ceremoniale een bijzondere artistieke waarde, daar de kunstenaars die eraan meewerkten een hoog artistiek niveau hadden.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

17° a) korte beschrijving : Tractatus de periculis circa sacramentum eucharistie contingentibus, 1482/83-1487
De uniciteit van het hierboven vermelde werk is niet zozeer in zijn inhoud te zoeken, maar wel in zijn vorm. Het werkje werd gedrukt door Arend de Keysere, één der vroegste drukkers in Vlaanderen. Het Tractatus de periculis circa sacramentum eucharistie contingentibus bevat zes niet genummerde folio's, in totaal dus twaalf bladzijden, die allemaal bedrukt zijn. Elk blad meet 197 mm bij 130 mm en bevat 28 regels tekst.
b) motivatie : Het Tractatus de periculis circa sacramentum eucharistie contingentibus is zeer zeldzaam; het is het enig bekend exemplaar ter wereld.
De druk bezit een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen. Het is waarschijnlijk het eerste boek dat te Gent gedrukt werd.
Het drukwerk is eveneens onmisbaar als schakelfunctie, daar het tot de oudste gedrukte werken in Vlaanderen behoort en daardoor mede de overgang van het handschrift naar het gedrukte werk illustreert.
Het boekje heeft tevens een ijkwaarde. In de incunabeltijd werden immers vele boeken gedrukt zonder enig colofon. Op deze wijze is een werkje dat gesitueerd is naar drukker en plaats van ontstaan een interessant vergelijkingspunt voor ander drukwerk van deze drukker. Tenslotte heeft de druk eveneens een artistieke waarde.
c) bewaarplaats : Universiteit Gent (Centrale Bibliotheek)
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;


18° a) korte beschrijving : Evangeliarium, gezegd van Sint-Livinus; VIIIste - IXde eeuw, Karolingisch; wijzigingen in Anglo-Frankische stijl omstreeks jaar 1000. Evangeliën volgens Mattheus, Marcus, Johannes en Lukas, met inleidingen, argumenta en canones; ingeschakeld tussen fol. 179 en 182 : brief van abt Othelbold (1019-1030) aan gravin Otgiva betreffende de relikwieën en het domein van de Sint-Baafsabdij; inventaris van wat uit de schat van Sint-Baafs overgebleven was na de invallen van de Noormannen
b) motivatie : Dergelijk Evangeliarium is uiterst zeldzaam; het heeft verschillende eeuwen getrotseerd. Dit Evangeliarium vormt een belangrijke schakelfunctie en heeft daarnaast ook een hoge ijkwaarde, tevens wordt het gewaardeerd om de hoge artistieke waarde.
d) eigendomssituatie : kerkelijk bezit;


19° a) korte beschrijving : Aflaatbrief van Herkenrode
De aflaatbrief bestaat uit een oorkonde op perkament. Bovenaan is over de breedte van de oorkonde een miniatuur geschilderd die een processie van cisterciënzerinnen uit de abdij van Herkenrode afbeeldt. Onderaan de oorkonde hangen 16 zegels die in een linnen doekje zijn gewikkeld.
b) motivatie : De aflaatbrief is een unieke getuigenis van het religieuze leven in de Abdij van Herkenrode en van de devotie voor het Sacrament van Mirakel. Daarnaast is de afbeelding van een miniatuur op een oorkonde vanuit artistiek standpunt een uitzonderlijk feit. Tenslotte hebben de linnen zakjes rond de zegels op textielhistorisch vlak een hoge ijkwaarde.
c) bewaarplaats : Provinciale Bibliotheek Limburg
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

20° a) korte beschrijving : Tres tractatus / Tractatus tertius
Codex uit de 14de eeuw, manuscript op perkament met zes miniaturen, decoratieve initialen en margeversieringen.
Boekband : 15de eeuwse gerestaureerde kalfsleren band op houten platten met hoekbeslagen en vijf koperen doppen. De originele sloten zijn verdwenen. De band is van Doornikse boekbinder Janvier.
b) motivatie : Doordat de codex een belangrijke bron voor de kennis van de Frans-Vlaamse conflicten is in de periode 1294-1348 vervult het een hoge ijkwaarde in het wetenschappelijk onderzoek De tekst is slechts 50 jaar na de feiten neergeschreven door Gilles Li Muisis en gebaseerd op verhalen van belangrijke ooggetuigen en informanten. Het is een zeldzaam stuk en het relaas heeft een grote waarde voor het collectieve geheugen. Er is een hoge artistieke waarde in de autograaf met zes miniaturen en versierde initialen.
c) bewaarplaats : Stadsarchief, Kortrijk.
d) eigendomssituatie : overheidsbezit;

21° a) korte beschrijving : Anjou-Bijbel
De verluchte bijbel, bekend onder de naam Anjou-Bijbel of Bible Angevine, is een uitzonderlijk rijkelijk versierd handschrift, ontstaan in Napels rond 1340 aan het hof van Robert I van Anjou. Het bestaat uit 338 folio's met twee volbladminiaturen, meer dan 160 kleinere miniaturen - initiaalversieringen ter introductie van de bijbelsecties en kleine miniaturen die alluderen op de bijbelse teksten en op historische gebeurtenissen die met het koningshuis zijn verweven - en op elke folio fantasierijke randversieringen.
b) motivatie : De waarde van dit unieke handschrift is onmisbaar voor het collectieve geheugen, als topstuk van de miniatuurkunst uit de 14de eeuw.
Het handschrift vervult in meerdere opzichten een schakelfunctie. Het is cruciaal in de ontwikkeling van de miniatuurkunst en illustreert de band met de schilder- en beeldhouwkunst in Europa. Voor de geschiedenis van de tekst van de Vulgaat is de Anjou-Bijbel belangrijk omdat hij een rol speelde bij de totstandkoming van de Leuvense vulgaatbijbel van 1547. De ijkwaarde van de Anjou-Bijbel is belangrijk bij de studie van de miniatuurtechnieken. De bijzondere artistieke waarde van de Anjou-Bijbel is evident. We hebben hier te maken met een uniek topstuk van miniatuurkunst.
d) eigendomssituatie : kerkelijk bezit;

22° a) korte beschrijving : 'Genealogie van keizer Karel V' - Karton voor een glasraam
Het betreft een karton voor een glasraam dat in 1522 werd geplaatst in het zuidelijk transept van de toenmalige Sint-Romboutscollegiale (vanaf 1559 : kathedraal) te Mechelen. Het glasraam zelf werd vernietigd tijdens de Franse Revolutie. De ontwerper/tekenaar was de renaissancekunstenaar Jan van Roome.
b) motivatie : Het kunstwerk is een van de zeldzame vroeg 16de-eeuwse ontwerpen van glasramen uit de Nederlanden die bewaard gebleven zijn. Het is ook het enige van een hele serie ontwerpen door Jan van Roome voor de Sint-Romboutscollegiale dat nog bestaat. Het belang ervan is des te groter omdat geen enkel van de glasramen die naar deze ontwerpen werden vervaardigd nog aanwezig zijn in de huidige kathedraal.
Voor het collectief geheugen is het kunstwerk van belang omdat het de eenheid van kerk en staat bij het begin van de regeerperiode van Karel V visueel moest weergeven in een periode dat die door de opkomende Reformatie op de proef werd gesteld. Het karton heeft bovendien een schakelfunctie omdat het de vormentaal van de opkomende renaissance in de Nederlanden documenteert in een zeer specifieke tak van de kunstnijverheid.
Het heeft ook een ijkwaarde omdat het een sleutelwerk is voor de studie van het oeuvre van de kunstenaar Jan van Roome.
Het heeft bovendien ook grote artistieke waarde omdat dit het werk is van een vooraanstaand kunstenaar uit de vroege 16de eeuw die totnogtoe te weinig werd bestudeerd en waarvan weinig werken bewaard bleven.
d) eigendomssituatie : kerkelijk bezit;

23° a) korte omschrijving : Frans II Franken, Abraham van Diepenbeek en NN, Het gulden boek van de Kapel van Venerabel (Antwerpen), Deel I (1631-1840)
b) motivatie : De Kapel van het Allerheiligste Sacrament in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, ook wel bekend als Kapel van Venerabel, werd gesticht voor 1475 en is daarmee een van de oudste nog bestaande Antwerpse religieuze genootschappen. Zoals zovele instellingen bewaart de kapel een Gulden Boek dat door roemrijke bezoekers werd gesigneerd. Het eerste deel ervan, een lijvige foliant van 323 pagina's, werd in 1631 in gebruik genomen en is geïllustreerd met tientallen prachtige volbladminiaturen, tekeningen, portretten en wapenschilden (opdrachtgever Pieter Hannecaert, illustraties toe te schrijven aan belangrijke 17de -eeuwse schilders : Frans II Francken, Abraham van Diepenbeeck (een medewerker van Rubens) en een vooralsnog ongeïdentificeerde hand). Het Gulden Boek bevat tevens een schat aan historische gegevens die van groot belang zijn voor de geschiedenis van het religieuze leven in Antwerpen.
d) eigendomssituatie : privé bezit.

Tegen dit besluit kan door elke belanghebbende met een aangetekende brief een vordering tot schorsing en/ of beroep tot nietigverklaring worden ingediend bij de Raad van State binnen de 60 dagen na kennisgeving van deze beslissing.
(Bron: Belgische Staatscourant 27 maart 2008)

Pulitzer-prijs voor journalisten The New York Times

De Pulitzer-prijs is de bekendste Amerikaanse journalistieke prijs op het gebied van nieuws, onderzoeksjournalistiek, nieuwsfotografie etc., maar ook drama en theater.

En de winnaar 2008 voor de categorie onderzoeksjournalistiek is........: Walt Bogdanich and Jake Hooker van de The New York Times met hun artikel over toxische stoffen in medicijnen en andere producten die geïmporteerd worden uit China.
Lees o.a. artikel NY 6 mei 2007: From China to Panama, a Trail of Poisoned Medicine - New York Times

De oude beelden van NOVA

De beelden tijdens de NOVA uitzending van gisteren over de illegale jacht door windhonden waren en zijn schokkend. Maar tijdens het kijken was het voor mij duidelijk dat het om oude beelden ging. Dat kon je bijvoorbeeld zien aan de auto's die de 'jagers' gebruikten en de gedateerde kleding (Australian) die men droeg. Beeldmateriaal uit de jaren negentig gebruiken, daarvan niets zeggen tijdens de uitzending, en net doen of het een heel actueel probleem is, dat noem ik je kijker 'essentiële informatie' onthouden of in gewoon goed Nederlands: de boel belazeren. Doen alsof iets nieuws is (je uitzending er zelfs mee openen en vooraf allerlei aankondigingen), terwijl het bijna 20 jaar geleden is.

Zie ook NRC: Nova hekelt jacht met oude filmpjes.

NB zelfs op de website staat niet dat het om oude beelden gaat.

Regerings-Almanak van Nederlandsch-Indië

Een pagina uit de

Regerings-Almanak van Nederlandsch-Indië 1898

Afgelopen weekend heb ik zitten snuffelen in de zojuist uitgekomen digitale versie van Regerings-Almanak van Nederlandsch-Indië 1815 - 1942. Deze kunt op twee dvd's (75 Euro) bestellen bij het Centraal Bureau voor Genealogie en Stichting Historic Future.
De oorspronkelijke reeks Regerings-Almanak Nederlandsch-Indië 1815 - 1942 beslaat in de boekenkast zo'n 14 strekkende meter en omvat 219 boeken (totaal 184.071 pagina's), dus een gedigitaliseerde versie is ideaal voor de Indische thuisspeurder. 1818 ontbreekt en enkele pagina's van de verschillende delen.
Op de achterzijde van de DvD-hoes staat: "Naast opgaven uit de burgerlijke stand (geboorte, huwelijk en overlijden) bevat de Indische Almanak gegevens over de wijze waarop het openbare leven in Indië was georganiseerd. De Almanak maakt het mogelijk om de maatschappelijke carrières van veel inwoners van Indië door de tijd heen te volgen."

Een tip voor onderzoekers: bij het digitaliseren van deze Almanak is gebruik gemaakt van OCR-techniek(Optical Character Recognition). Dat geeft u de mogelijkheid om te zoeken met de zoekfunctie in Adobe Reader.
Maar........ lang niet alle woorden worden meegenomen bij het OCR-en. Dus als u bijvoorbeeld zoekt op een bepaalde persoonsnaam d.m.v. de zoekfunctie in Adobe Reader en er verschijnen geen resultaten, dan wil dat zeker nog niet zeggen dat er geen gegevens te vinden zijn de Alamanak over betreffende persoon. U zult dan handmatig moeten zoeken. Deze scan omissie is niet alleen van toepassing voor onderzoek in deze Almanak, maar ook voor het zoeken in andere 19de eeuwse en eerdere gedigitaliseerde bronnen, zoals kranten, tijdschriften, pamfletten, documenten etc.

Als u belangstelling heeft voor Nederlands-Indië en de geschiedenis van Indonesië in de 19de en een deel van de 20ste eeuw, dan haalt u met deze DvD's een machtige bron in huis. Journalisten en onderzoekers kunnen, zoals altijd, met mij kontact opnemen als ze meer willen weten of een kleine zoekopdracht willen laten uitvoeren.

Bij het CBG kunt u ook de al veel eerder verschenen CD-rom 'Bronnen voor Indisch genealogisch onderzoek' van het Indische Genealogische Vereniging (IGV) bestellen.
Deze CD/Rom bevat de volgende gedigialiseerde tijdschriften:
- De Indische Navorscher: 1934-1941 en 1988-1997
- Bronnenpublikaties van de Indische Genealogische Vereniging
- Ons Nageslacht 1932-1935 (ca. 200 Indo-Eurpese families worden hierin beschreven)
- Deutsche aus Luxemburg bei der Niederländische-Ostindischen Kolonialarmee von 1780 bis 1895
- Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden betreffende Europeanen op Java (4 delen)

Sinds vorige week hebben we op Het Archiefforum een speciale board Indonesië (Nederlands-Indië). Daarin komen alle recenten archiefberichten over Indonesië te staan.

Veel meer archiefbronnen over Indonesië en voormalig Nederlands-Indië kunt u vinden via de speciale Google zoekmachine Nederlandse en Vlaamse archiefbronnen.

Amerikaanse presidenten (3) op Archive.org

The Presidential Recordings Collection is made up of two distinct types of presidential speech: public speeches made by U.S. Presidents and secret recordings made in the White House between 1940 and 1973.
(bron: Archive.org)

Europeana 2

Nieuwe website Europeana: de bibliotheek van de toekomst in Europa

Nederlandse schilderijen in India?

Scheveningen, Jacob Henricus Maris (1838-1899)
Bron St.Xavier's College Collectie

De UNESCO is moment bezig om het beroemde St.Xavier's College in Calcutta (India) te helpen behouden van hun erfgoedcollectie.
Zie ook het UNESCO bericht van gisteren UNESCO helps preserve Indian documentary heritage


Op de UNESCO site staat een link naar een geïmproviseerde Picassa website. Daarop staat bijvoorbeeld een gedigitaliseerde afbeelding van bovensstaand schilderij Scheveningen van de Nederlandse schilder J.M. Maris.
Wat de relatie met India is, is mij niet duidelijk. Wie kan helpen?
In het UNESCO artikel wordt geschreven over zeldzame documenten, die behouden moeten worden. Maar wat is de relatie met de afgebeelde schilderijen?

Citaat UNESCO artikel
Selected rare documents of the College library have been recovered, preserved and digitised under this collaborative project. Physical preservation was carried out for 31 614 pages from 52 volumes of books through fumigation, de-acidification and tissue lamination processes. 24 686 pages from 51 volumes of rare books and 99 rare paintings were digitally preserved on DVD-ROMs and intranet server.

Naast werk van Maris kwam ik ook schilderijen tegen van FRans Hals, Mesdag, H.Willem v.d. Velde, Nicolaes Maes, Rembrandt, Pieter de Hoogh, Van Dijck, Meindert Hobbema en Osef Israëls.

9 april 2008: de UNESCO heeft oa. na mijn publicatie de site aangepast.

In gelul kun je niet wonen

Om zeven uur vanochtend zat ik in de trein naar Amsterdam de krant te lezen, met daarin veel aandacht voor de toespraak van 'Trots-op-Nederlandse' Rita Verdonk. Hollands nationalisme van de eerste orde, volgens de schrijvende pers en want Rita zegt: ''Daarvan zeg ik: genoeg! Er zijn grenzen. Want mensen, als onze Nederlandse cultuur verdwijnt, verdwijnen ook onze waarden en vrijheden.''
Prachtige woorden, maar een van haar eerste voorstellen is het afschaffen van de Nederlandse provincies. En als er iets is wat bij de Nederlandse cultuur en historie hoort zijn het die provincies wel. We begonnen dit land met Gelre, Brabant, Utrecht (het Sticht) Holland, Friesland etc. Rita wil het dumpen. Weg met die geschiedenis. Friezen komen niet meer uit Friesland, maar uit Nederland. Dus geen Fries volkslied meer bij de wedstrijden van Heerenveen lijkt mij. Ze moeten maar integreren! Ik, als Brabo, mag het woord Noord-Brabant niet meer uitspreken. Limbo's moeten integreren ('een gouverneur'), anders verkoopt Rita jullie thuisland wel aan Duitsland (dat wilde een Oranje koning in de 19de eeuw ook al doen)!
Rita heeft niet goed op zitten letten tijdens de geschiedenisles. Net zoals bijna al haar collega's. Zie Het Archiefforum voor de enquête over dit onderwerp.

Rita en kornuiten (o.a Kay van der Linde) spiegelen zich gaag aan Amerika. Haar respectloze opmerking over slavernijmonumenten zou daar een politieke doodzonde zijn. Hopelijk in Nederland ook. Haar opmerking over koploperpositie van de vrouw in Nederland heeft geen enkele historische grond. Zelf in Turkije was de positie van de vrouw beter en eerder geregeld.

Op de cover van het vandaag verschenen Nationaal Archief Magazine (2008/1) staat met grote letters: 'In gelul kun je niet wonen'. (zie afbeelding boven) .Als je deze beroemde uitspraak van de Amsterdamse banketbakker en roemruchte PvdA staatssecretaris Jan Schaefer wat breder trekt is hij misschien ook van toepassing op een deel van de maatregelen die Rita voorstaat.

Voor de liefhebbers. De genealogie Verdonk komt binnenkort online. En Rita wens ik veel succes. In Amsterdam moeten ze haar niet zo, las ik in Het Parool! Ook dat is cultureel bepaald. De bevestiging kreeg ik vandaag toen ik een CAR-training gaf aan medewerkers van het Stadsarchief Amsterdam. Daarom was ik zo vroeg naar Amsterdam. Rita was er geen gesprek. Want Amsterdammers weten het: "Van gelul kun je niet beter wonen in Nederland". En bij het Stadsarchief Amsterdam hebben ze wel hun geschiedenislessen goed gevolgd.

Toegevoegd 10 april 2008:
Op internet staat een genealogie Verdonk.